Η παιδαγωγική των πολυγραμματισμών στον "Πρωτέα" για τα Αρχαία Ελληνικά

Παρουσίαση στο Πανελλήνιο Γλωσσολογικό Συνέδριο "Τζαρτζάνεια 2018" ("Πολυγραμματισμοί στην εκπαίδευση: από τη θεωρία στην πράξη"), που έγινε στον Τύρναβο στις 23 & 24/11/2018, στο πλαίσιο θεματικού συμποσίου του συνεδρίου (24/11/2018) με θέμα "Εμπειρίες από τον "Πρωτέα": εφαρμόζοντας τους πολυγραμματισμούς στη διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών με την αξιοποίηση των ΤΠΕ".

Από το σπήλαιο του Πλάτωνα στη "Σπηλιά" του Ζοζέ Σαραμάγκου

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού "Νέα Παιδεία" συγκρίνω απόσπασμα από το σπήλαιο του Πλάτωνα στην "Πολιτεία" (514a-515c) με ένα «παράλληλο» από το μυθιστόρημα "Η Σπηλιά" του Πορτογάλου νομπελίστα συγγραφέα Ζοζέ ντε Σόζα Σαραμάγκου. Σκοπός της συγκριτικής ανάγνωσης είναι η διερεύνηση αφενός του τρόπου με τον οποίο το αρχαίο φιλοσοφικό κείμενο υπηρετεί στόχους του σύγχρονου λογοτεχνικού και αφετέρου η ανάδειξη του λόγου για τον οποίο η διακειμενική αυτή σχέση έχει ενδιαφέρον και νόημα για τους/τις σημερινούς/-ές αναγνώστες/-τριες.

ΛΔ Σεμινάριο Ομηρικής Φιλολογίας (Ιθάκη, 17 -19/5/2024)

Στο φετινό ΛΔ΄ Σεμινάριο Ομηρικής Φιλολογίας, που θα γίνει στην Ιθάκη (17-19/5/2024), με γενικό θέμα "Συναντήσεις και Αναγνωρισμοί στα Ομηρικά Έπη", θα δείξω τη "δραστική" λειτουργία που διαδραματίζει το κρεβάτι στον αναγνωρισμό Οδυσσέα-Πηνελόπης. Το πρόγραμμα του σεμιναρίου είναι προσβάσιμο από εδώ

Αν υπάρξει χρόνος, θα σχολιάσω και την παρώδηση της συνεύρεσης των συζύγων στο "σεμνό" τους κρεβάτι από τον Ονορέ Ντωμιέ, το 1842: ο Οδυσσέας, κοιμισμένος, ροχαλίζει στο στόμα της Πηνελόπης, ενώ εκείνη είναι έτοιμη να του κλέψει ένα ερωτικό φιλί.

.

Η ικεσία από την "Ιλιάδα" στην "Οδύσσεια"

Στο νέο τεύχος του περιοδικού "Φιλόλογος", αρ. τχ. 188 (Σεπτέμβριος-Δεκέμβριος, 2023), σ. 148-158 υποδεικνύω πώς μεταβιβάζεται από την Ιλιάδα στην Οδύσσεια η γλωσσική πράξη της ικεσίας, συγκρίνοντας δύο παραδείγματα περίπτωσης: του Λυκάονα στον Αχιλλέα (Φ 34-135) και του Λειώδη στον Οδυσσέα (χ 310-329). Δανείζομαι τη συγκριτική μέθοδο την οποία αξιοποίησε μέσα από μια προσωπική, νεοαναλυτική οπτική ο Φάνης Κακριδής, εντοπίζοντας δομικές ομοιότητες ανάμεσα στα δύο ομηρικά έπη συγχωνευμένες μέσα στις διαφορές τους.

Προεκτείνοντας συγκριτικές αναλύσεις των δύο υπό εξέταση ικεσιών, που έχουν στο μεταξύ υπάρξει στο πλαίσιο της Νεοανάλυσης, της προφορικής διακειμενικότητας, και της ανθρωπολογικής προσέγγισης, επιμένω στην ετερο-ομοιότητα του Αχιλλέα με τον Οδυσσέα, με σημείο αναφοράς τις μάταιες εκκλήσεις που τους απευθύνουν οι δύο ικέτες τους να τους χαρίσουν τη ζωή.

Το άρθρο αποτελεί εμπλουτισμένη εισήγηση που διαβάστηκε στην Ιθάκη, στο ΛΒ' Σεμινάριο Ομηρικής Φιλολογίας (Μνήμη Φάνη Ι. Κακριδή) με θέμα "Ικέτες και ἱκετεία (ικεσία) στα ομηρικά έπη", 29-31 Αυγούστου 2019, και διοργανώθηκε από το Κέντρο Οδυσσειακών Σπουδών σε συνεργασία με την Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων και τον Δήμο Ιθάκης.

Η ικεσία του Φήμιου (αριστερά), του Λειώδη (στο μέσον), και του Μέδοντα (δεξιά).

Σχέδιο από ανάγλυφο κρατήρα, περ. 150 π.Χ. [Κρατικό Μουσείο Βερολίνου, 3161r]

GIULIANI, L. Image and Myth. A History of Pictorial Narration in Greek Art. Univ. Of Chicago Press, 2013, σελ. 231.

Τα Αρχαία Ελληνικά και τα Λατινικά στα σχολεία της Ευρώπης

Παρά τα όσα διαφημιστικά κατά καιρούς λέγονται και γράφονται, το εύρος της διδασκαλίας των Αρχαίων Ελληνικών στα δευτεροβάθμια σχολεία της Ευρώπης είναι αρκετά περιορισμένο.

Όπως φαίνεται και στον επόμενο πίνακα 1, στην κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (περίπου το δικό μας Γυμνάσιο) τα Αρχαία Ελληνικά διδάσκονται υποχρεωτικά (για όλους/ες τους/τις μαθητές/τριες) μόνο στα Γυμνάσια της Ελλάδας και της Κύπρου. Όσο για τα Λατινικά, στο Γυμνάσιο διδάσκονται υποχρεωτικά μόνο στη Ρουμανία (γνωστικό αντικείμενο: "Λατινικός και Ρωμαϊκός πολιτισμός").

Πίνακας 1: Η διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών και των Λατινικών στην κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (κλικ για μεγέθυνση)

Στα εκπαιδευτικά συστήματα της Φλαμανδικής κοινότητας του Βελγίου, της Γερμανίας, της Κροατίας, της Ολλανδίας, της Ελβετίας και του Λιχνενστάιν η διδασκαλία των κλασικών γλωσσών (Αρχαίων Ελληνικών και Λατινικών) στην κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση είναι υποχρεωτική μόνο για εκείνους/ες τους/τις μαθητές/τριες που θα ακολουθήσουν αργότερα ειδικό εκπαιδευτικό κλάδο (των ανθρωπιστικών κυρίως επιστημών). Για παράδειγμα, στη Γερμανία τα Αρχαία Ελληνικά και τα Λατινικά είναι υποχρεωτικά μόνο για όσους/όσες μαθητές/τριες πρόκειται να πάρουν απολυτήριο από το Gymnasium, όπου διδάσκονται οι κλασικές γλώσσες. Στο Λιχνενστάιν, στις μικρές τάξεις του Gymnasium, οι μαθητές/τριες πρέπει να παρακολουθήσουν τα Λατινικά. Στη Φλαμανδική κοινότητα του Βελγίου, στην Κροατία και στην Ελβετία οι μαθητές/τριες (στην κατώτερη πάντοτε δευτεροβάθμια εκπαίδευση) έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν να διδαχθούν τις κλασικές γλώσσες. Γι' αυτό, τα Αρχαία Ελληνικά και/ή τα Λατινικά αποτελούν μέρος του προγράμματος σπουδών.

Στα εκπαιδευτικά συστήματα 4 ευρωπαϊκών χωρών (Γερμανία, Γαλλία, Λουξεμβούργο και Αυστρία) οι μαθητές/τριες (στην κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση) έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν να διδαχθούν Αρχαία Ελληνικά ή/και Λατινικά, που είναι προαιρετικά γνωστικά αντικείμενα. Στη Γαλλία τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν Αρχαία Ελληνικά ή/και Λατινικά την έχουν όλοι/όλες οι μαθητές/τριες του Γυμνασίου. Στη Γερμανία, το Λουξεμβούργο και την Αυστρία τη δυνατότητα αυτής της επιλογής την έχουν μόνο μαθητές/τριες που θα ακολουθήσουν κάποιον ειδικό κλάδο σπουδών. Για παράδειγμα, στο Λουξεμβούργο οι μαθητές/τριες που θα ακολουθήσουν τον "κλασικό κλάδο" μπορούν να επιλέξουν Λατινικά, κλασικές γλώσσες (κλασικά, Αρχαία Ελληνικά ή Λατινικά) ή Κινέζικα. Στη Γερμανία η πρώτη ξένη γλώσσα για τους/τις μαθητές/τριες του Gymnasium είναι είτε κάποια σύγχρονη γλώσσα είτε τα Λατινικά.

Όπως φαίνεται στον επόμενο πίνακα 2, στην ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (περίπου το δικό μας Λύκειο) οι χώρες στις οποίες η διδασκαλία των κλασικών γλωσσών είναι είτε υποχρεωτική είτε προαιρετική είναι περισσότερες από εκείνες της κατώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Έτσι, όλοι/ες οι μαθητές/τριες στην ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στην Κροατία, στη Βοσνία, στην Ερζεγοβίνη, στο Μαυροβούνιο και στη Σερβία διδάσκονται υποχρεωτικά τα Λατινικά, τουλάχιστον για ένα σχολικό έτος. Στην Κροατία, εκτός από αυτό, οι μαθητές/τριες του "κλασικού προγράμματος" πρέπει να διδαχθούν τα Λατινικά (και τα κλασικά, Αρχαία Ελληνικά) σε όλη τη διάρκεια της (κατώτερης και ανώτερης) δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Σε 13 εκπαιδευτικά συστήματα τα Λατινικά είναι υποχρεωτικά μόνο για μαθητές/τριες ειδικών (ανθρωπιστικών) κλάδων. Σε μερικές χώρες, όπως στην Κροατία, αυτοί οι κλάδοι ξεκινούν μερικές φορές από την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Πίνακας 2: Η διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών και των Λατινικών στην ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (κλικ για μεγέθυνση)

Στην ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση η διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών, σε σχέση με αυτή των Λατινικών, είναι υποχρεωτική σε λιγότερα εκπαιδευτικά συστήματα. Υποχρεωτική είναι η διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών μόνο στην Ελλάδα και στην Κύπρο (από την πρώτη τάξη του Λυκείου).

Στη Γαλλία, στη γενική ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, όπως και στην κατώτερη, όλοι/όλες οι μαθητές/τριες έχουν τη δυνατότητα να σπουδάσουν κλασικές γλώσσες, που είναι προαιρετικά γνωστικά αντικείμενα. Σε αρκετές επίσης ευρωπαϊκές χώρες, στην ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, οι μαθητές/τριες έχουν τη δυνατότητα να διδαχθούν κλασικές γλώσσες, αλλά μόνο όσοι/όσες παρακολουθούν ειδικούς κλάδους.

Σε 11 εκπαιδευτικά συστήματα οι μαθητές/τριες ειδικών κλάδων έχουν τη δυνατότητα να διδαχθούν Λατινικά, ενώ και στα 11 αυτά εκπαιδευτικά συστήματα οι μαθητές/τριες, σε κάποιους κλάδους, μπορούν να επιλέξουν να σπουδάσουν τα Αρχαία Ελληνικά. Αυτές οι δύο ομάδες εκπαιδευτικών συστημάτων συχνά αλληλοεπικαλύπτονται, επειδή τόσο τα Λατινικά όσο και τα Αρχαία Ελληνικά είναι επιλέξιμα μαθήματα. Για παράδειγμα, στην Πορτογαλία τόσο τα Αρχαία Ελληνικά όσο και τα Λατινικά είναι επιλέξιμα μαθήματα για τους/τις μαθητές/τριες που ακολουθούν τον κλάδο "γλώσσες και ανθρωπιστικές σπουδές".

Για την αντιγραφή: Eurydice. Key data on teaching languages at school in Europe – 2023 edition

Δάνεια της Λατινικής στην αρχαία Ελληνική

Οι αρχαίοι Έλληνες δεν ήταν τόσο ισχυρά μονόγλωσσοι όσο συνήθως υποστηρίζεται, με βάση αποκλειστικά τα κείμενα της "υψηλής" κλασικής γραμματείας. Η Eleanor Dickey, στο "Λεξικό της για τις δάνειες λέξεις της Λατινικής στην αρχαία Ελληνική", δείχνει πώς στην αρχαιότητα (όχι μόνο στην ύστερη) η διγλωσσία ήταν ισχυρό φαινόμενο ανάμεσα στους Ρωμαίους και τους Έλληνες. Τουλάχιστον 820 επαληθεύσιμα δάνεια της Λατινικής στην αρχαία Ελληνική επισημαίνονται ανά σημασιολογικό πεδίο, με υπερέχοντα όσα αναφέρονται στην πολιτικο-στρατιωτική εξουσία.

Για τα αρχαία ελληνικά, μέσα και έξω

 Πρόσφατα ο Αλέξανδρος Νεχαμάς στην εφημ. Καθημερινή (10-05-2023), με αφορμή την κατάργηση της γνώσης των αρχαίων γλωσσών ως απαραίτητο εισιτήριο εισόδου στο πανεπιστήμιο του Πρίνστον, πρότεινε τη διδασκαλία των αρχαίων από μεταφράσεις, επικαλούμενος, μεταξύ άλλων, τον Κοραή:

 «Ερωτώ αν ήναι δίκαιον, ενόσω οι αλλογενείς αναγινώσκουσι τους κόπους των ημετέρων προγόνων εις διωρθωμένας εκδόσεις, να τους λαμβάνωμεν ημείς, οι καυχόμενοι εκείνων απόγονοι, εσφαλμένους από χείρας αγραμμάτων εκδοτών· ή αν ήναι τίμιον, ενόσω τρυφώσιν εκείνοι τον καθαρόν άρτον της ελληνικής τραπέζης, να λιμάζωμεν ημείς, ή να τρεφόμεθα με τα πίτυρα της ημετέρας Γραμματικής». 

Τίποτε δεν έχει αλλάξει.

Συμπληρωματικά, ο Mirko Canevaro από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου καταλήγει στο άρθρο του προτείνοντας για την εισαγωγή στα Πανεπιστήμια: 

ευέλικτη παροχή γλωσσών, 

πολλαπλά σημεία εισόδου και 

κατάργηση των προτιμησιακών διαδρομών. κάθε είδους (με τις κλασικιστικές τους εμπλοκές) είναι, πιστεύω, ο μόνος δρόμος προς τα εμπρός.

Σωσμένα

Το πρώτο επεισόδιο από σειρά ντοκιμαντέρ για την περιπέτεια της διάσωσης των αρχαίων κειμένων υπό τον τίτλο "Σωσμένα"

Τίς, ξένος ὦ ναυηγέ;

Η τύχη των ξεβρασμένων στις ακτές σωμάτων των ανώνυμων, ξένων ναυαγών είναι κοινή με αυτή των ζωντανών, που τα μαζεύουν για να τα θάψουν· μας το θυμίζει ο Καλλίμαχος στο διαλογικό του επιτύμβιο επίγραμμα (Παλ. Ανθολ., 7.277 = HE 50 G-P. = Ep. 58 Pf.).  

Ο ξένος, νεκρός ναυαγός, αντί να δώσει το όνομά του στον περαστικό, συστήνει τον ζωντανό, αυτόν που φρόντισε για την ταφή του, τον Λεόντιχο· ο οποίος παρουσιάζεται να θρηνεί προκαταβολικά για το δικό του, κοινό τέλος. Το ερώτημα είναι μ' εμάς τι θα γίνει -θεατές / αναγνώστες των ειδήσεων για τα μακάβρια δρώμενα των ακτών της Καλαβρίας.

 

 -Τίς, ξένος ὦ ναυηγέ; - Λεόντιχος ἐνθάδε νεκρόν
εὗρε μ’ ἐπ’ αἰγιαλοῦ, χῶσε δὲ τῷδε τάφῳ
δακρύσας ἐπίκηρον ἑὸν βίον· οὐδὲ γὰρ αὐτός
ἥσυχος, αἰθυίῃ δ’ ἶσα, θαλασσοπορεῖ.

 

 -Ποιος είσαι ξένε, ναυαγέ;- Ο Λεόντιχος νεκρό εδώ με βρήκε
στην ακτή, και μ’ έθαψε σ’ αυτόν εδώ τον τάφο,
θρηνώντας για τη δική του, εφήμερη ζωή· γιατί κι αυτός,
χωρίς ανάπαυση, σαν βουτηχτάρικο πουλί, τις θάλασσες διασχίζει.

 

@ριστοτελιστές

Οι @ριστοτελιστές είναι νέα πλατφόρμα που αποσκοπεί στην ανάδειξη και αξιοποίηση του συνόλου των Αριστοτελικών κειμένων, καθώς και τον εκτεταμένο σχολιασμό τους. Θα λειτουργήσει ως κοινωνικά δικτυωμένο συνεργατικό περιβάλλον: οι χρήστες (ειδικοί επιστήμονες, ερευνητές, ευρύ κοινό, σπουδαστές, εκπαιδευτικοί, κ.ά.) θα μπορούν να περιηγηθούν, να γνωρίσουν και να αξιοποιήσουν το έργο, αλλά και να συνεισφέρουν άμεσα και δημιουργικά σε αυτό. Απαιτείται εγγραφή, προκειμένου να εξασφαλιστεί η πρόσβαση στο περιεχόμενό της, το οποίο σταδιακά εμπλουτίζεται.

Το Μέλλον του Παρελθόντος

Διεθνές Συνέδριο: The "Future of the Past": Why Classical Studies still matter (Το «Μέλλον του Παρελθόντος»: Γιατί οι Κλασικές Σπουδές είναι ακόμα σημαντικές) (23-26/11/22)

Η Ακαδημία Αθηνών, η Heidelberger Akademie der Wissenschaften και το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας διοργανώνουν Διεθνές Συνέδριο με τίτλο: The "Future of the Past": Why Classical Studies still matter [Το «Μέλλον του Παρελθόντος»: Γιατί οι Κλασικές Σπουδές είναι ακόμα σημαντικές]. Το Συνέδριο διοργανώνεται προς τιμήν του καθηγητή Νικολάου Κονομή και θα διεξαχθεί στις 23-26 Νοεμβρίου 2022 στην Ακαδημία Αθηνών (Οδός Πανεπιστημίου 28, Αθήνα).

Για τον σύνδεσμο παρακολούθησης, κάντε κλικ ΕΔΩ

Απόσπασμα από δήλωση του προέδρου της Ακαδημίας Αθηνών, κ. Α. Ρεγκάκου, στην εφ. «Καθημερινή».

Η κριτική που συνδέει τις Κλασικές Σπουδές με τη λευκή υπεροχή είναι νόμιμη και δίκαιη, στο μέτρο που αναδεικνύει μελανά σημεία του παρελθόντος και του παρόντος των σπουδών, κυρίως στις ΗΠΑ, όπου ο ρατσισμός εξακολουθεί να μην είναι αμελητέος. Ο ισχυρισμός ότι η μελέτη και η μίμηση της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας νομιμοποίησαν τη δουλεία, την αποικιοκρατία, τον φασισμό και τον ναζισμό –ακόμα και την πρόσφατη κατάληψη του Καπιτωλίου– φαίνεται υπερβολικός, αλλά δεν στερείται αλήθειας. Νόμιμη είναι και η απαίτηση για κατάργηση των πρακτικών που αποκλείουν μη λευκούς ερευνητές από τις αρχαιογνωστικές επιστήμες. Η αντίληψη, όμως, πως μόνο μη λευκοί ερευνητές μπορούν να μελετήσουν και να κατανοήσουν φαινόμενα όπως η δουλεία στον αρχαίο ελληνορωμαϊκό κόσμο, επειδή την έχουν υποστεί οι ίδιοι και οι ομόφυλοί τους, δεν ευσταθεί. Οι Κλασικές Σπουδές απειλούνται κυρίως από την ιδεολογία της αγοράς.

Στο μεταξύ, οι συνεδρίες αναρτήθηκαν και στο youtube:

The "Future of the past": Why Classical Studies Still Matter | Ημέρα 1η

The "Future of the past": Why Classical Studies Still Matter | Ημέρα 2η

The "Future of the past" : Why Classical Studies Still Matter| Ημέρα 3η

The "Future of the past" : Why Classical Studies Still Matter| Ημέρα 4η

Αντιστροφές φύλου στις ομηρικές παρομοιώσεις

Στο φετινό ΛΓ' σεμινάριο ομηρικής φιλολoγίας, που θα γίνει στην Ιθάκη (25 έως 29 Αυγούστου 2022), θα δείξω πώς στα ομηρικά έπη ο "διαιρεμένος κόσμος" ανάμεσα σε άντρες και γυναίκες έχει ρευστά όρια, και ότι το αρσενικό και το θηλυκό δεν διαχωρίζονται ποτέ εντελώς. Συνδέω τη θέση μου αυτή με τις καθιερωμένες ως «αντίστροφες» παρομοιώσεις ως προς το φύλο, στο πλαίσιο των οποίων ένας άντρας πολεμιστής συγκρίνεται με γυναίκα, και, σπανιότερα (στην Οδύσσεια), μια γυναίκα υιοθετεί ρόλο αντρών.

Δείτε το πρόγραμμα, κάνοντας κλικ στην επόμενη εικόνα:

Ψηφιακοί πόροι για τις κλασικές σπουδές

Στο φόρουμ ελεύθερης πρόσβασης "Antigone" δημοσιεύονται 90 περίπου ψηφιακοί πόροι για τις κλασικές σπουδές.

Δύο αρχαιοελληνικές οδοί

Εισαγωγική παρουσίαση στο πλαίσιο της τελετής λήξης του προγράμματος Erasmus+KA2 με τίτλο "OMNES VIAE, ALL THE ROADS, TODOS LOS CAMINOS", που διοργάνωσε το ΓΕ.Λ. Παιανίας "Δημοσθένειο" (Παιανία, 7-4-2022).

Οι Περσικοί πόλεμοι: σενάριο διαφοροποιημένης διδασκαλίας

"Οι Περσικοί Πόλεμοι": Σενάριο διαφοροποιημένης διδασκαλίας (για παιδιά με προσφυγικό / μεταναστευτικό υπόβαθρο). Σεμινάριο Ενδοσχολικής Επιμόσφωσης στο 11ο Ημερήσιο Γυμνάσιο Αχαρνών [01-04-2022].

Ζελένσκι και Πλούταρχος

Στην αρχή της τηλεοπτικής ταινίας "ο Υπηρέτης του Λαού", ο σημερινός πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι. που υποδύεται έναν απλό καθηγητή της Ιστορίας σε Λύκειο, ξυπνάει, στο άτακτο και θορυβώδες σπιτικό του, από τον ύπνο που τον έχει βυθίσει η ανάγνωση βίων μεγάλων ανδρών του Πλούταρχου.

Εξάλλου, Πλούταρχος και Ηρόδοτος εμφανίζονται στον ύπνο του, συνομιλώντας για ζητήματα δημοκρατίας.

Καθώς στην εξέλιξη του έργου οι μαθητές βιντεογραφούν, κρυφά στην τάξη, τις διαμαρτυρίες του καθηγητή τους εναντίον της διεφθαρμένης εξουσίας, πετυχαίνοντας το βίντεο να γίνει viral στο youtube, o κινηματογραφικός Ζελένσκι γίνεται με τη δημοφιλία του αυτή, μέσα στο έργο, πρόεδρος της χώρας του.

Ο Gregory Crane παρατηρεί σε άρθρο του για τις ψηφιακές, κλασικές σπουδές ότι, κατά ειρωνικό τρόπο, μέσα τουλάχιστον στο έργο, ο πρωταγωνιστής παίρνει και αυτός μια θέση ανάμεσα στους διάσημους άνδρες των "Παράλληλων Βίων" του Πλούταρχου.

Το βλέμμα του Οδυσσέα

Το 1995, στο πλαίσιο του εορτασμού της 100ης επετείου από την εφεύρεση της πρώτης κινηματογραφικής κάμερας από τους αδελφούς Louis και Auguste Lumière, ζητήθηκε από σαράντα σκηνοθέτες ανά την υφήλιο να παρουσιάσουν, με συγκεκριμένους περιορισμούς, μια ταινία μικρού μήκους. Προέκυψε έτσι η ταινία "Lumière et compagnie".

Ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος κινηματογράφησε μια σκηνή από την ομηρική Οδύσσεια (ραψ. ν 194-200), όπου ο Οδυσσέας, φτάνοντας στην ακτή της Ιθάκης και με στραμμένο το τελικό του βλέμμα προς την κάμερα, απορεί απεγνωσμένα πού βρίσκεται.

Την ίδια χρονιά, το 1995, κυκλοφόρησε και η ταινία του Θ. Αγγελόπουλου "Το βλέμμα του Οδυσσέα" , όπου ο ελληνοαμερικανός σκηνοθέτης Α., μετά από χρόνια αυτοεξορίας, επιστρέφει στην πατρίδα του, αναζητώντας τρεις μπομπίνες ανεμφάνιστου φιλμ των αδελφών Γιάννη και Μιλτιάδη Μανάκη/κια -πρωτοπόρων του κινηματογράφου στα Βαλκάνια.

Στην αρχή της ταινίας ένα γαλάζιο καράβι φωτογραφίζεται από τον Γιαννάκη Μανάκη να αναχωρεί για το ταξίδι του, με τον φωτογράφο της σκηνής να βρίσκει μετά από λίγο τον θάνατο. Στη συνέχεια η απεγνωσμένη αναζήτηση του φιλμ γίνεται ταυτόχρονα και η αναζήτηση ενός βλέμματος από πλευράς του Α. (του Αγγελόπουλου), που, ψάχνοντας ένα διαφορετικό και νέο τρόπο θέασης του σύγχρονου κόσμου, περιπλανιέται στα ταραγμένα βαλκανικά σύνορα.

Αγωνία-Αγρυπνία-Απελπισία στα ομηρικά έπη

Συγκρούσεις και αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή: από το "τότε" στο "σήμερα"

Τόμοι Πρακτικών:
Α τόμος
B τόμος

Εργαστήρια Δεξιοτήτων [ΙΕΠ]

Ομήρου ΟΔΥΣΣΕΙΑ του Δημήτρη Μαρωνίτη

Τριάντα οκτώ ηθοποιοί του ΚΘΒΕ διαβάζουν, με εβδομαδιαία περιοδικότητα προβολής, την ομηρική Οδύσσεια σε μετάφραση του Δημήτρη Ν. Μαρωνίτη. Περισσότερα στη σελίδα του ΚΘΒΕ και στα podcast του.

Το πρόγραμμα των αναγνώσεων εδώ.

NTNGreece · Ραψωδία α:"Ἀθηνᾶς παραίνεσις πρὸς Τηλέμαχον. Μνηστήρων εὐωχία" - Ομήρου ΟΔΥΣΣΕΙΑ του Δημήτρη Μαρωνίτη

ραψωδία β: "Ἰθακησίων ἐκκλησία. Τηλεμάχου ἀπoδημία

ραψωδία γ: "Τὰ ἐν Πύλῳ"

ραψωδία δ: "Τὰ ἐν Λακεδαίμονι"

ραψωδία ε: "Ὀδυσσέως σχεδία"

ραψωδία ζ: "Ὀδυσσέως ἄφιξις εἰς Φαίακας"

ραψωδία η: "Ὀδυσσέως εἴσοδος πρὸς Ἀλκίνοον"

ραψωδία θ: "Ὀδυσσέως σύστασις πρὸς Φαίακας"

ραψωδία ι: "Ἀλκίνου Ἀπόλογοι:Τὰ περὶ Κίκονας, Λωτοφάγους καὶ Κύκλωπας"

ραψωδία κ: "Ἀλκίνου Ἀπόλογοι: Τὰ περὶ Αἴολον, Λαιστρυγόνας καὶ Κίρκην"

ραψωδία λ: "Ἀλκίνου Ἀπόλογοι: Νέκυια"

ραψωδία μ: "Ἀλκίνου Ἀπόλογοι: Τὰ περὶ Σειρῆνας, Σκύλλαν, Χάρυβδιν, βόας Ἡλίου"

ραψωδία ν: "Ὀδυσσέως ἀπόπλους παρὰ Φαιάκων καὶ ἄφιξις εἰς Ἰθάκην"

ραψωδία ξ: "Ὀδυσσέως πρὸς Εὔμαιον ὁμιλία"

ραψωδία ο: "Τηλεμάχου πρὸς Εὔμαιον ἄφιξις"

ραψωδία π: "Ἀναγνωρισμὸς Ὀδυσσέως ὑπὸ Τηλεμάχου"

ραψωδία ρ: "Τηλεμάχου καὶ Ὀδυσσέως ἐπάνοδος εἰς Ἰθάκην"

ραψωδία σ: "Ὀδυσσέως καὶ Ἴρου πυγμὴ"

ραψωδία τ: "Ὀδυσσέως καὶ Πηνελόπης ὁμιλία"

ραψωδία υ: "Tὰ πρὸ τῆς μνηστηροφονίας"

ραψωδία φ:"Tόξου θέσις"

ραψωδία χ: "Μνηστήρων φόνος"

ραψωδία ψ: "Ὀδυσσέως ὑπὸ Πηνελόπης ἀναγνωρισμός"

ραψωδία ω: "Σπονδαί"

Μεταφράζειν και μετάφραση των κλασικών κειμένων

Rainer Nickel. Übersetzen und Übersetzung. Anregungen zur Reflexion der Übersetzungspraxis im altsprachlichen Unterricht.Ars Didactica – Marburger Beiträge zu Studium und Didaktik der Alten Sprachen. Band 3. Heidelberg: Propylaeum, 2020.

Παρουσίαση του μαθήματος των Λατινικών Β Λυκείου [4-11-2020]

Πόροι για τη διδασκαλία των Λατινικών

Στην προσωπική μου ιστοσελίδα "Φιλολογικά της Ανατολικής Αττικής" φιλοξενούνται πόροι (ελληνόγλωσσοι και ξενόγλωσοι) για τη διδασκαλία του μαθήματος των Λατινικών στη Β Λυκείου. Κάντε κλικ πάνω στην επόμενη εικόνα της σελίδας

Διαχείριση μνήμης...

Αισχύλου "Πέρσες"

Ενόψει της παράστασης των "Περσών" του Αισχύλου στην Επίδαυρο (24-26 Ιουλίου, 2020)

Δ. Λιγνάδης [Συνέντευξη στο in.gr /18/07/2020]: "Μια παράσταση που βασίζεται στην ερωτοτροπία με αυτό που λέγεται συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός, στην ερωτοτροπία που έχουμε με το θέμα που είναι η περίλαμπρη νίκη των Ελλήνων απέναντι σε μια υπερδύναμη αλλά και την προοικονομία της αλαζονείας που μπορεί να φέρει αυτή η νίκη ενός Δαβίδ απέναντι στον Γολιάθ, όταν ο Δαβίδ θέλει να γίνει Γολιάθ στη θέση του Γολιάθ". 

Edward Said [Οριενταλισμός, σ. 75]: [Στους "Πέρσες"] μία γραμμή σύρεται ανάμεσα σε δύο ηπείρους. Η Ευρώπη είναι ισχυρή και ευφραδής• η Ασία είναι νικημένη και βουβή. Ο Αισχύλος αναπαριστά την Ασία, τη βάζει να μιλάει στο πρόσωπο της ηλικιωμένης Περσίδας βασίλισσας, της μητέρας του Ξέρξη. Είναι η Ευρώπη αυτή που αρθρώνει την Ανατολή• αυτή η άρθρωση είναι το προνόμιο όχι ενός παίκτη μαριονεττών, αλλά ενός αυθεντικού δημιουργού, του οποίου η δύναμη να δίνει ζωή αναπαριστά, εμψυχώνει, συγκροτεί τον άλλως βουβό και επικίνδυνο τόπο πέρα από τα οικεία σύνορα. Υπάρχει μια αναλογία ανάμεσα στην ορχήστρα του Αισχύλου, η οποία περικλείει τον ασιατικό κόσμο όπως τον συλλαμβάνει το θεατρικό έργο, και στο γνωστικό περικάλυμμα της επιστημοσύνης του Οριενταλιστή, η οποία επίσης θα συγκρατήσει τις άμορφες ασιατικές εκτάσεις χάριν μιας κάποτε συμπαθητικά διατιθέμενης, πάντα όμως εξουσιαστικής έρευνας"

Edith Hall [Inventing the Barbarian, σ. 99]: "[οι "Πέρσες"] αντιπροσωπεύουν τον λόγο με τον οποίο η ευρωπαϊκή φαντασία κυριάρχησε από την εποχή του Αισχύλου στην Ασία, συλλαμβάνοντας τους κατοίκους της ως ηττημένους, τρυφηλούς, συναισθηματικούς, σκληρούς, και πάντα τόσο επικίνδυνους".

Για τη μεταφραστική ποιητική του Δ. Ν. Μαρωνίτη στη σοφόκλεια "Αντιγόνη"

Η περιγραφική προσέγγιση μεταφραστικών επιλογών σε θεμελιώδεις θεματικούς άξονες της σοφόκλειας «Αντιγόνης», η απόδοση ειδικών, υφολογικών χαρακτηριστικών του πρωτοτύπου, καθώς επίσης οι εμπρόθετες «ελευθερίες» του Δ. Ν. Μαρωνίτη, ώστε μεταφραζόμενη και μεταφραστική γλώσσα να οδηγηθούν σε ένα σημείο κρίσιμης επαφής ως προς τη ρυθμική τους συνάντηση παρά στη σημασιολογική τους ακρίβεια είναι τα θέματα που πραγματεύεται η μελέτη της φιλολόγου εκπαιδευτικού Αντωνίας Θεοδοσίου.

Digital Approaches to Teaching the Ancient Mediterranean

DATAM: Digital Approaches to Teaching the Ancient Mediterranean

Όταν η πείνα (λιμός) έγινε επιδημία (λοιμός)

Σε τέτοια συμφορά έπεσαν οι Αθηναίοι και ταλαιπωρούνταν, αφού και μέσα στην πόλη πέθαιναν οι άνθρωποι κι έξω η γη τους ρημαζόταν. Στη δυστυχία τους θυμήθηκαν, όπως ήταν φυσικό, και τον ακόλουθο στίχο, που οι γεροντότεροι έλεγαν ότι τραγουδιόταν παλιά: "πόλεμος θά 'ρθει δωρικός και λοιμός μαζί μ' αυτόν". Φιλονικούσαν λοιπόν τότε οι άνθρωποι και υποστήριζαν μερικοί ότι οι παλιοί στο στίχο δεν πρόφεραν λοιμός (επιδημία) αλλά λιμός (πείνα), επικράτησε όμως τη στιγμή εκείνη εύλογα ότι η λέξη ήταν λοιμός (επιδημία), γιατί οι άνθρωποι ταίριαζαν τις αναμνήσεις τους σύμφωνα μ' εκείνα που πάθαιναν. (Θουκ. Ιστ. 2.54, μτφρ. Α. Γεωργοπαπαδάκου).

Ιδέα από το SENTENTIAE ANTIQUAE. Από εκεί και η εικόνα.

Όμηρος ή Χόλιγουντ;

Homer Or Hollywood: 5 Inaccuracies In Brad Pitt’s Troy (5 Times They Got It Right)

Κριτήριο στα Αρχαία Ελληνικά της Γ Λυκείου

Classics at the Intersections

E Pluribus Plures: Identities in a Multiethnic Ancient Mediterranean

Ψηφιακοί γραμματισμοί και αρχαίος κόσμος

Ψηφιακή Κλασική Φιλολογία

"Digital Classical Philology. Ancient Greek and Latin in the Digital Revolution". Ed. by Berti, Monica.
Ελεύθερη πρόσβαση στα περιεχόμενα του τόμου με κλικ ΕΔΩ.

Corpus Vasorum Antiquorum

Ευρήματα από την Αξιολόγηση Διδακτικών Σεναρίων με τις ΤΠΕ στο Μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών

Αντιγόνη

πηγή: OpenLearn.

32o Σεμινάριο Ομηρικής Φιλολογίας: ικέτες και ικεσία στα ομηρικά έπη

Από τον Πλάτωνα στον Σαραμάγκου